Podstawowe badania krwi warto wykonywać raz w roku, nawet jeśli dobrze się czujesz i nic Ci nie dolega. Częstotliwość badań może się jednak zmienić, jeśli zmagasz się z chorobą przewlekłą, przyjmujesz leki lub lekarz zaleci częstsze kontrole. W LAB-MED pakiety badań zamówisz online i wykonasz w punktach pobrań w kilku miastach na Śląsku.
Jak często wykonywać podstawowe badania krwi?
U zdrowej osoby dorosłej podstawowe badania krwi najczęściej wykonuje się raz w roku, choć przy braku czynników ryzyka kontrolę można przeprowadzać rzadziej, np. co 2 lata. Nie ma jednak jednego terminu, który będzie odpowiedni dla każdego. Na częstotliwość badań wpływają m.in.:
- wiek;
- styl życia;
- wywiad rodzinny;
- przyjmowane leki;
- wcześniejsze wyniki.
W profilaktyce najważniejsza jest regularność. Jednorazowe wykonanie bardzo szerokiego panelu nie zawsze daje tyle informacji, co powtarzanie badań w podobnym zakresie. Kolejne wyniki można wtedy ze sobą porównywać i obserwować, jak zmieniają się poszczególne parametry laboratoryjne.
W miarę możliwości badania kontrolne warto wykonywać w tym samym laboratorium, szczególnie w przypadku oznaczeń hormonalnych. Poszczególne laboratoria mogą stosować różne metody oznaczeń, jednostki oraz zakresy referencyjne zależne m.in. od używanych odczynników, co może utrudniać bezpośrednie porównanie wyników.
Warto też pamiętać, że nie każda kontrola musi wyglądać tak samo. Jeśli lekarz nie widzi powodów do rozszerzenia diagnostyki, następne badanie może obejmować podobny zakres jak poprzednie. Częstsza kontrola nie musi też oznaczać wykonywania za każdym razem całego panelu badań – czasem potrzebne jest jedynie ponowne oznaczenie wybranych parametrów.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy badania są wykonywane nie tylko profilaktycznie, ale również w związku z leczeniem lub koniecznością monitorowania stanu zdrowia. Wtedy termin kolejnego pobrania może przypadać wcześniej niż po roku, a zakres badań zależy od konkretnej sytuacji.
Co obejmuje podstawowa profilaktyka zdrowotna?
W podstawowym panelu profilaktycznym najczęściej wykonuje się morfologię krwi, glukozę na czczo, lipidogram oraz badanie ogólne moczu. W zależności od wieku, stanu zdrowia, czynników ryzyka i zaleceń lekarza zakres badań można rozszerzyć o dodatkowe oznaczenia, m.in. CRP, insulinę czy hemoglobinę glikowaną (HbA1c).
Do podstawowych badań profilaktycznych należą:
- morfologia krwi – obejmuje ocenę krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi, a także ich podstawowych parametrów;
- glukoza na czczo – pozwala oznaczyć stężenie glukozy we krwi i stanowi podstawowe badanie w kierunku zaburzeń gospodarki węglowodanowej. W uzasadnionych przypadkach można wykonać również oznaczenie insuliny na czczo oraz HbA1c (hemoglobiny glikowanej). HbA1c pokazuje średnie stężenie glukozy we krwi z ok. 2 – 3 ostatnich miesięcy;
- lipidogram – obejmuje cholesterol całkowity, HDL, LDL oraz trójglicerydy, czyli podstawowe parametry związane z gospodarką lipidową i oceną ryzyka sercowo-naczyniowego;
- CRP (białko C-reaktywne) – jest markerem stanu zapalnego i może pomóc w wykrywaniu toczącego się w organizmie procesu zapalnego;
- badanie ogólne moczu – obejmuje ocenę m.in. wyglądu, ciężaru właściwego, pH oraz wybranych składników moczu.
W zależności od wieku, stanu zdrowia i wcześniejszych wyników lekarz może rozszerzyć podstawowy zestaw o badania tarczycy, wątroby, nerek czy poziomu witaminy D. Wśród dodatkowych oznaczeń mogą znaleźć się m.in. próby wątrobowe, kreatynina z eGFR oraz witamina D. Nie wszystkie są potrzebne przy każdej kontroli, dlatego zakres diagnostyki zawsze należy dobierać indywidualnie.
Co ważne, nie ma potrzeby wykonywania szerokiego panelu przy każdym badaniu profilaktycznym. O tym, które dodatkowe parametry warto oznaczyć i jak często je kontrolować, powinien zdecydować lekarz.
Więcej informacji o zakresie podstawowych badań znajdziesz w artykule: Wakacje to dobry moment na podstawowe badania krwi – dlaczego warto zrobić je latem?
W LAB-MED możesz też sprawdzić dostępne pakiety badań w e-sklepie i zamówić wybrany pakiet online.
Kalendarz badań profilaktycznych według wieku
Zakres badań profilaktycznych zmienia się wraz z wiekiem, ale nie istnieje jeden zestaw odpowiedni dla każdego. Poniższa tabela pokazuje, jakie badania najczęściej uwzględnia się w poszczególnych grupach wiekowych i kiedy warto porozmawiać z lekarzem o rozszerzeniu diagnostyki.
| Grupa wiekowa | Badania podstawowe | Jakie badania jeszcze warto rozważyć? |
|---|---|---|
| < 20 lat | Zakres badań zależy przede wszystkim od wieku, stanu zdrowia i zaleceń lekarza. | W zależności od potrzeb m.in. morfologia krwi, glukoza, lipidogram, TSH, ferrytyna czy badanie ogólne moczu. |
| 20 – 30 lat | Morfologia krwi, glukoza, lipidogram, badanie ogólne moczu. | TSH, kreatynina z eGFR, próby wątrobowe, HbA1c – zależnie od stanu zdrowia i czynników ryzyka. |
| 30 – 50 lat | Morfologia krwi, glukoza, lipidogram, badanie ogólne moczu. | Kreatynina z eGFR, TSH, próby wątrobowe, HbA1c oraz inne badania dobrane do indywidualnych potrzeb. |
| 50 – 60 lat | Morfologia krwi, glukoza, lipidogram, badanie ogólne moczu. | Kreatynina z eGFR, elektrolity (sód, potas), TSH, HbA1c, próby wątrobowe. W zależności od objawów i czynników ryzyka także CRP, kwas moczowy, parametry gospodarki żelazowej oraz wybrane badania reumatologiczne. |
| 60+ | Morfologia krwi, glukoza, lipidogram, badanie ogólne moczu. | Kreatynina z eGFR, elektrolity (sód, potas), TSH, HbA1c, próby wątrobowe; zależnie od stanu zdrowia i objawów także CRP, kwas moczowy, parametry gospodarki żelazowej oraz wybrane badania immunologiczne i reumatologiczne. |
Badania profilaktyczne w wieku 20 – 30 lat
Młody wiek to dobry moment, żeby zacząć wyrabiać w sobie nawyk regularnych badań i nie odkładać ich na później. U osoby bez dodatkowych wskazań nie ma potrzeby wykonywania bardzo szerokiego panelu przy każdej kontroli. Podstawowy panel może obejmować:
- morfologię krwi;
- glukozę;
- lipidogram;
- badanie ogólne moczu.
Zakres badań można w razie potrzeby rozszerzyć o dodatkowe oznaczenia, np. TSH czy kreatyninę z eGFR. Ich dobór warto uzależnić od wieku, stanu zdrowia, występujących objawów i indywidualnych czynników ryzyka.
W tym wieku dobrym nawykiem jest zachowanie wyników kolejnych badań. Dzięki temu podczas następnej wizyty można przedstawić lekarzowi wcześniejszą dokumentację, co ułatwia ocenę zmian w czasie.
Warto też spojrzeć na profilaktykę szerzej niż tylko na badania krwi. W młodym wieku równie istotne są badania przesiewowe i kontrole związane z płcią oraz wiekiem. Ich zakres zależy od indywidualnej sytuacji, dlatego warto ustalić je podczas wizyty lekarskiej.
Badania profilaktyczne w wieku 30 – 50 lat
Po 30. roku życia warto zacząć zwracać większą uwagę na poziom glukozy i profil lipidowy, a w razie potrzeby również kontrolować parametry związane z pracą nerek, wątroby i tarczycy. Dobrze też zadbać o profilaktykę związaną z płcią. Kobiety powinny pamiętać o regularnych badaniach ginekologicznych i przesiewowych, których zakres zmienia się wraz z wiekiem. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w artykule: badania profilaktyczne kobiet 20-30-40-50.
Badania profilaktyczne po 50. i 60. roku życia
Po 50. roku życia do podstawowego zestawu badań mogą dojść oznaczenia związane z pracą nerek, wątroby i tarczycy oraz gospodarką cukrową i lipidową. W zależności od sytuacji warto wykonać m.in.:
- kreatyninę z eGFR;
- TSH;
- próby wątrobowe;
- lipidogram;
- glukozę.
Po 60. roku życia częstotliwość kontroli może być większa, zwłaszcza gdy pacjent przyjmuje leki lub pozostaje pod stałą opieką lekarską. Nie zawsze oznacza to jednak wykonywanie większej liczby badań. Czasami potrzebne jest jedynie częstsze sprawdzanie wybranych parametrów.
Mimo wszystko badania krwi to nadal tylko część profilaktyki w starszym wieku. Kalendarz badań powinien uwzględniać również zalecane badania przesiewowe, których zakres zależy m.in. od wieku i płci.
Kiedy badania warto powtarzać częściej niż raz w roku?
Odstęp między badaniami może być krótszy niż rok, jeśli stan zdrowia wymaga częstszej kontroli, pacjent przyjmuje leki wymagające stałego monitorowania, jest w ciąży albo konieczne jest wcześniejsze powtórzenie badania. W takich sytuacjach termin kolejnej kontroli zależy od konkretnej sytuacji, a nie tylko od wieku.
- Choroba przewlekła wymagająca monitorowania parametrów – w takiej sytuacji kontroluje się przede wszystkim te parametry laboratoryjne, które są istotne dla prowadzonego leczenia i stanu zdrowia. Odstęp między nimi ustala lekarz prowadzący.
- Stałe leczenie farmakologiczne – niektóre leki wymagają okresowego sprawdzania określonych parametrów laboratoryjnych. Harmonogram badań ustala lekarz prowadzący.
- Ciąża – badania są przypisane do poszczególnych etapów ciąży, a w razie potrzeby lekarz może zlecić dodatkowe oznaczenia. O częstotliwości badań decyduje lekarz prowadzący ciążę.
Kiedy można wykonać dodatkowe badanie z pobranej próbki?
W niektórych przypadkach dodatkowe oznaczenie można wykonać z materiału, który został już pobrany podczas wcześniejszego badania. W LAB-MED pobrany materiał przechowywany jest przez 7 dni. Jeśli w tym czasie pojawi się potrzeba wykonania dodatkowego badania, warto skontaktować się z laboratorium i sprawdzić, czy jego wykonanie z przechowywanej próbki jest możliwe. Pozwala to uniknąć ponownego pobrania krwi, jeśli rodzaj materiału jest odpowiedni do wykonania danego oznaczenia.
Nie każde badanie można jednak wykonać z każdej przechowywanej próbki. Możliwość dodatkowego oznaczenia zależy m.in. od rodzaju pobranego materiału, zastosowanej probówki oraz wymaganej do badania próbki. Przed upływem 7 dni warto więc skontaktować się z laboratorium, aby potwierdzić możliwość wykonania konkretnego dodatkowego badania bez ponownego pobierania materiału.
Jak przygotować się do badań profilaktycznych?
Większość podstawowych badań krwi wykonuje się rano, po 8 – 12 godzinach od ostatniego posiłku, a przed pobraniem warto zadbać o odpowiednie nawodnienie wodą niegazowaną. Dokładne przygotowanie może jednak zależeć od rodzaju oznaczenia.
Przed pobraniem materiału:
- ostatni posiłek zjedz 8 – 12 godzin przed pobraniem;
- rano wypij niegazowaną wodę – odpowiednie nawodnienie ułatwia pobranie krwi;
- dzień przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego;
- odpocznij przez chwilę i nie wykonuj badań bezpośrednio po wysiłku;
- nie pal papierosów i nie spożywaj alkoholu, ponieważ mogą wpływać na wyniki niektórych badań. Palenia należy unikać również bezpośrednio po pobraniu;
- jeśli badanie wykonujesz cyklicznie, w miarę możliwości zachowuj podobną porę pobrania;
- sprawdź wcześniej, czy konkretne oznaczenie wymaga dodatkowego przygotowania.
W niektórych sytuacjach pora pobrania może mieć duże znaczenie, ponieważ część parametrów laboratoryjnych zmienia się w ciągu dnia. Przy badaniach wykonywanych regularnie podobna pora i zbliżone warunki ułatwiają natomiast późniejsze porównywanie wyników.
Pamiętaj też, żeby leków przyjmowanych na stałe nie odstawiać samodzielnie przed pobraniem. Przed badaniem poinformuj personel laboratorium o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na uzyskane wyniki. Jeśli nie wiesz, czy przed konkretnym badaniem możesz przyjąć lek, najlepiej zapytać lekarza lub laboratorium.
Więcej informacji o przygotowaniu do badań znajdziesz w artykule: Wakacje to dobry moment na podstawowe badania krwi – dlaczego warto zrobić je latem?
Gdzie wykonać badania profilaktyczne na Śląsku?
Badania profilaktyczne z pakietów LAB-MED wykonasz bez skierowania w punktach pobrań w 6 miejscowościach na Śląsku:
- Sośnicowicach;
- Gliwicach;
- Paniówkach;
- Rudzie Śląskiej;
- Stanowicach;
- Tychach.
Pakiety można zamówić online, a następnie zgłosić się na pobranie do wybranego punktu.
W e-sklepie LAB-MED dostępne są 74 pakiety badań, dzięki czemu można wybrać zakres odpowiedni do planowanej kontroli. Jeśli nie wiesz, który pakiet będzie właściwy, przed zakupem możesz skorzystać z bezpłatnej porady diagnostycznej.
Co ważne, w LAB-MED:
- nie potrzebujesz skierowania do wykonania badań komercyjnych;
- pobranie krwi nie wiąże się z dodatkową opłatą;
- możesz zamówić badania online;
- wyniki są dostępne online;
- możesz skorzystać z bezpłatnej porady diagnostycznej przed i po badaniu;
- na standardowe pobranie w punkcie nie musisz wcześniej umawiać wizyty.
Zamówiony pakiet można wykonać podczas jednej wizyty w punkcie pobrań, bez organizowania osobnych pobrań dla poszczególnych oznaczeń. Szczegółowe informacje o lokalizacjach i godzinach pobrań znajdziesz na stronie punktów pobrań LAB-MED.
Badania z dojazdem do domu
LAB-MED oferuje również pobranie materiału w domu na terenie do 15 km od Sośnicowic. Z usługi można skorzystać przy badaniach komercyjnych, a termin pobrania ustalany jest telefonicznie pod numerem: +48 788 954 245. W przypadku badań wykonywanych na skierowanie pobrania domowe nie są realizowane.
FAQ
Poniżej odpowiadamy na kilka dodatkowych pytań związanych z wykonywaniem badań profilaktycznych.
Jak często można robić badania krwi?
Zdrowa osoba zwykle może wykonywać podstawowe badania krwi raz w roku. W przypadku chorób przewlekłych, przyjmowania leków wymagających monitorowania, ciąży lub zlecenia kontroli konkretnego parametru badania mogą być potrzebne częściej.
Jakie badania krwi warto robić profilaktycznie?
Do podstawowych badań profilaktycznych należą morfologia krwi, glukoza na czczo i lipidogram. Zakres można rozszerzyć m.in. o kreatyninę z eGFR, TSH, próby wątrobowe czy witaminę D – w zależności od wieku, stanu zdrowia i zaleceń lekarza.
Po jakim czasie warto powtórzyć badania krwi?
Podstawowe badania profilaktyczne najczęściej powtarza się raz w roku.
Czy do badań profilaktycznych w LAB-MED potrzebne jest skierowanie?
Do komercyjnych badań profilaktycznych w LAB-MED skierowanie nie jest potrzebne. Wybrany pakiet można zamówić online i wykonać w jednym z punktów pobrań.
Ile kosztują badania profilaktyczne w LAB-MED?
Cena zależy od wybranego badania lub pakietu badań. Aktualne ceny i zakresy są dostępne w e-sklepie LAB-MED, gdzie można również złożyć zamówienie.
Jakie badania profilaktyczne warto robić po 40. roku życia?
Po 40. roku życia podstawą pozostają morfologia krwi, glukoza, lipidogram i badanie ogólne moczu. W zależności od indywidualnej sytuacji mogą być potrzebne również kreatynina z eGFR, TSH czy próby wątrobowe. Zakres badań należy dobierać do wieku, stanu zdrowia i zaleceń lekarza.